Początki sanktuarium Matki Bożej z Montserrat sięgają 888 roku, kiedy powstała tu pustelnia Santa Maria, podarowana klasztorowi w Ripoll przez księcia Guifré el Pelós. Następnie, w 1025 roku opat Ripoll ufundował w miejscu pustelni niewielki klasztor, który szybko zaczął przyciągać rzesze pielgrzymów, mówiących o cudach sprawionych za pośrednictwem Marii z Montserrat.

Od 1409 roku monaster jest samodzielnym opactwem. Przez lata przechodził szereg reform, został znacznie rozbudowany i już w XVII wieku stał się znanym ośrodkiem kulturalnym. W tutejszym muzeum można podziwiać m.in. zbiory malarstwa katalońskiego oraz naczynia liturgiczne z Ziemi Świętej. Przy bazylice działa również chór chłopięcy Escolania, jeden z najstarszych tego typu chórów w Europie.

Odwiedzając klasztor, warto również zatrzymać się przy XII-wiecznej romańskiej rzeźbie La Moreneta, przedstawiającej ciemnoskórą Maryję (Czarnulka z Montserrat). Czarna Madonna w prawej ręce trzyma kulę, symbolizującą kosmos, zaś na jej kolanach siedzi Dzieciątko Jezus, które unosi rękę w geście błogosławieństwa.

Mimo że Montserrat leży poza miastem, nietrudno tam dotrzeć. Z Plaça d’’Espanya w Barcelonie odjeżdża bezpośredni pociąg, którym dojedziemy do stóp góry, natomiast w dalszą podróż ruszamy kolejką linową. Na górze znajduje się hotel, zatem można spędzić tam nieco więcej czasu, delektując się pięknymi widokami i klasztornym spokojem.